ŻOLIBORZ

Żoliborz i Marymont do 1951 roku tworzyły jedną dzielnicę, stąd ich spójna architekura nawiązująca do najlepszych tradycji przedwojennego Żoliborza, ich inteligencki charakter, kameralność i charakterystyczna dla zielonego Żoliborza bliskość licznych parków, gdzie przechodzień może znaleźć chwilę wytchnienia od szumu wielkiego miasta. 

Żoliborz, to miejsce, które zawsze zachwycało. Nazwę swoją zawdzięcza urodzie fragmentu skarpy wiślanej. Widok, który się stąd rozciągał, wywołał spontaniczny okrzyk w języku francuskim:
Joli Bord. Spolszczony „Piękny Brzeg”, to dzisiejszy Żoliborz.

Nazwa jeszcze jednego fragmentu naszej dzielnicy ma źródłosłów francuski – Marymont – od Marie Mont czyli Góry Marii. Na górze Marie Mont polski król Jan III Sobieski, znakomity wojownik, pogromca Turków pod Wiedniem, zbudował letnią rezydencję dla swej ukochanej żony Marysieńki. Dziś na fundamentach tego pałacyku stoi katolicki kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Królowej Polski. 

A u jego podnóża rozciąga się najstarszy w Warszawie Park Kaskada. Częścią tego zielonego obszaru jest dzisiejszy park Stawy Kellera, z rozległym oczkiem wodnym w kotlinie terenu i wydzielonym placem zabaw dla dzieci, rozciąga się między ul. Słowackiego a Gdańską, w odległości 100m od budynku Prestige Residence. Jest on pozostałością parku otaczającego niegdyś rezydencję królewską na Marymoncie. Na początku XIX w. jego ówczesny właściciel - opiekun życia teatralnego gen. Józef Rautenstrauch - uporządkował park i zbudował tu swój dwór. Zieleń zaaranżowano na nierównym terenie z parowami, stawem i wodną kaskadą spływającej tędy rzeczki Rudawki. Teren stał się miejscem balów, zabaw i słynnych wówczas widowisk pirotechnicznych. Po ostatniej wojnie nową kompozycję terenu zaprojektował Ludwik Lawin, a dołączony w latach 60. nowy fragment rozplanował Longin Majdecki.

Żoliborz jest jedną z 18 dzielnic Warszawy. Należy do najmniejszych – 8,3 km² powierzchni. W tym 250ha zwartych terenów zielonych. Zważywszy, że mieszka na Żoliborzu ok. 50 tys. mieszkańców, to na każdego z nich przypada 50m² zielonych płuc. Jeśli ktoś w Warszawie wypowiada nazwę Żoliborz, to przynajmniej w myśli dodaje – zielony.
Okres największego rozkwitu Żoliborz przeżywał w latach 1919 – 1939. Dynamika i kreatywność tamtych lat nie miały sobie równych w skali całej Warszawy.

Wyrazistymi cechami Żoliborza były i są nimi nadal jego inteligencki charakter, o którym świadczą także historyczne nazwy osiedli: Żoliborz Oficerski, Urzędniczy, Dziennikarski oraz nigdzie indziej w Warszawie nie spotykany tak silny lokalny patriotyzm. Dzieje się tak, ponieważ wiele rodzin mieszka tu od pokoleń, traktując to miejsce jak swoją małą ojczyznę. Mieszkać na Żoliborzu jest powodem do dumy, która ma w sobie coś z pozytywnie rozumianego snobizmu. Wśród mieszkańców częściej niż w innych częściach Warszawy znaleźć można znane w całej Polsce nazwiska. Żoliborz, choć to już XXI wiek, pozostaje sobą. Dzielnicą niedużą, sympatyczną, przyjazną mieszkańcom i gościom.

Żoliborz, mimo upływu lat i cywilizacyjnego postępu, zachowuje swój kameralny charakter. Jest doskonałym przykładem części miasta, która oparła się modzie na „wielkość”. Nie ma tu drapaczy chmur, gigantycznych supermarketów. Bez trudu, skręcając w jedną z typowych żoliborskich uliczek, można zostawić za sobą wielkomiejski gwar, przenieść się w pełen uroku świat spokojnej prowincji.
I tak jest nie tylko w osiedlach domków jednorodzinnych, lecz także tam, gdzie niewysokie domy wyrosły dzięki Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Za to niewiele czasu nam potrzeba (7-10 minut) by znaleźć się w centrum Warszawy, bądź w którymś z kilku wielkich centrów handlowych usytuowanych w sąsiednich dzielnicach. Ponadto, doskonałą komunikację zapewnia również metro.

Osoby związane z dzielnicą:

   Artur Oppman (Or-Ot) - poeta
   Jacek Kuroń - działacz społeczny i polityczny, pedagog, historyk.
   Jerzy Popiełuszko - kapelan Solidarności
   Stanisław Skrypij (ps. "Andrzej") - inż. arch.
   Witold Lutosławski - kompozytor współczesny i dyrygent
   Teodor Toeplitz - współzałożyciel WSM
   Bohdan Lachert - architekt
   Lech Kaczyński - Prezydent 
   Wojciech Zabłocki - architekt, szermierz (olimpijczyk)
   Alina Janowska - aktorka
   Andrzej Kiciński - architekt, laureat Honorowej Nagrody SARP
   Kalina Jędrusik - aktorka
   Stanisław Dygat – autor powieści i opowiadań, felietonista
   Janusz Weiss – dziennikarz, prezenter radiowy i telewizyjny. 

Inni znani mieszkańcy starego Żoliborza to: 
   Radosław Piwowarski, 
   rodzina Blikle, 
   Kalina Jędrusik, 
   Anna Maria Jopek, 
   Krzysztof Zanussi, 
   Czesław Niemen, 
   Witold Lutosławski.